Protein Sentezi. Protein Sentezi Nasıl Gerçekleşir?

DNA yapısındaki genetik kodlara göre ribozom organelinde aminoasitlerin katkısı ile protein molekülünün yapılmasına protein sentezi adı verilmektedir.

DNA yapısındaki genetik kodlara göre ribozom organelinde aminoasitlerin katkısı ile protein molekülünün yapılmasına protein sentezi adı verilmektedir. Protein sentezinde replikasyon, transkripsiyon ve translasyon aşamaları gerçekleşmektedir. Kısacası DNA’dan protein sentezlenirken proteinden DNA sentezlenmemektedir. Bu etken protein sentezi gerçekleşirken ortaya çıkan olayların tümüne santral doğma adı verilmektedir. Bunların yanında DNA, mesajcı RNA, taşıyıcı RNA, aminoasitler, enzimler, ATP ve ribozom protein sentezinde görev alan organellerdendir. Protein sentezi hücrenin sitoplazma, mitokondri, kloroplast ve granüllü endoplazmik retikulum kısımlarında gerçekleşmektedir. 

Protein sentezi olayı başlamasında önce DNA kendini replike etmektedir. Replikasyon sonucu DNA kendini eşlemektedir. DNA’nın replikasyonu sonrasında mesajcı RNA sentezlenmektedir. DNA’nın çift sarmal yapısı protein sentezi için kalıp işlemi gerçekleştireceği bölgede iki iplik açılmaktadır. DNA’nın genetik şifreleri üzerinden RNA polimeraz enzimi yardımı ile mesajcı RNA sentezlenmektedir. Bu olayların tümüne transkripsiyon (yazılma) denilmektedir. Mesajcı RNA’nın sentezlendikten sonra genetik bilgi mRNA’ya geçmektedir. Sonrasında ise mRNA çekirdek (nukleus) zarında yer alan ve por adı ile bilinen açıklıklardan geçerek sitoplazmaya ulaşmaktadır. Sitoplazmaya ulaşan mRNA aldığı genetik kodlar sayesinde ribozom organeline bağlanmaktadır. Robozomun yapısında yer alan küçük alt birim ve büyük alt birimler mRNA’daki genetik kodları bir nevi okumaya başlamaktadır. mRNA’nın taşıdığı genetik kodların arasında AUG kodunun bulunması ile protein sentezi başlamış olmaktadır. Mesajcı RNA’nın genetik kodlarına uygun olan taşıyıcı RNA’lar ATP ve enzimlerle iletişime geçerek protein sentezi için aminoasitleri ribozomun alt birimine iletmektedir. Ribozomun alt birimine taşınan amino asitlerin arasında peptit bağı oluşmaktadır. Ortaya çıkan her peptit bağı için bir molekül su açığa çıkmaktadır. Protein sentezi mesajcı RNA getirdiği tüm genetik kodları ribozomda okutuncaya dek devam etmektedir. Mesajcı RNA’nın taşıdığı genetik kodların arasında yer alan UAA, UAG, UGA kodlarının okunması halinde de protein sentezi son bulur. Protein sentezinin sona ermesi ile de en son sentezlenen protein taşıyıcı RNA’dan ayrılmaktadır. Bu ayrılma sonucunda ise mesajcı RNA serbest kalmaktadır. Serbest kalan ve ayrılan mRNA, tRNA ve ribozomun küçük ve alt birimleri daha sonra gerçekleşecek olan protein sentezi olayında görevlendirilebilmektedirler.